Situasi Dua Puluh Sembilan-19/04/12

Assalamualaikum semua. Hari ini merupakan Hari Keputeraan Sultan Perak. Maka, kami (pelajar UPSI) diberi cuti khas. Alhamdulillah, dapatlah saya menyiapkan tugasan blog yang masih berbaki. Maka, dalam entri kali ini saya ingin mengulas tentang Bahasa Istana. Seperti yang saya sedia tahu, bahasa istana merupakan  bahasa perhubungan dalam kalangan kerabat diraja dan rakyat jelata. Golongan istana mempunyai perbezaan yang ketara dengan golongan biasa iaitu golongan rakyat baik dari aspek bahasa, sosial, dan sebagainya. Hal ini demikian kerana, golongan atau kerabat istana merupakan golongan yang mempunyai tata tingkat yang tertinggi dalam hierarki sosial di Malaysia.

Bahkan, menurut Asmah Haji Omar (2004:1), bahasa diraja merupakan bahasa yang digunakan dalam perhubungan kebahasaan di mana sekurang-kurangnya salah satu pihak terdiri daripada golongan diraja. Perhubungan bahasa diraja juga mempunyai dua bahagian atau aspek iaitu konteks rasmi dan juga tidak rasmi. Sebagai makluman, konteks rasmi ialah penggunaan bahasa istana dalam urusan rasmi. Sementara itu, penggunaan tidak rasmi pula ialah kegiatan kebahasaan antara keluarga diraja dengan rakyat jelata ketika kegiatan sosial dan kekeluargaan. Selain itu, perbezaan antara bahasa istana dengan bahasa bukan istana ditandai oleh beberapa faktor iaitu sebutan, kata ganti nama diri, ungkapan, kosa kata dan tatabahasa. Contohnya seperti berikut:

           Bahasa Istana                                Bahasa Biasa

            Almarhum                                   Allahyarham

                                         ampun kurnia                                     maaf

                                            anugerah                                      beri; hadiah

                                              baginda                          dia (raja menyapa rakyat)

                                               beradu                                        tidur

                                             berangkat                            berlepas; bertolak

                                          bercemar duli                           berjalan; pergi ke

                                            berkenan                                 sudi; suka akan

                                            berputera                                beranak; bersalin

                                            bersiram                                         mandi

                                                beta                                         saya (raja)

                                               gering                                          sakit

                                     hari keputeraan                               hari jadi

                                           iram-iram                                       payung

                                             kaus                                              kasut

                                              kurnia                                          beri; hadiah

                                              mahkota                                         topi

                                          makam                                             kubur

                                             mangkat                              mati; meninggal dunia

                                          menghadap                                   menjumpai

                                             murka                                           marah

                                              patik                         saya (rakyat menghadap raja)

                                          peraduan                                      tempat tidur

                                          permaisuri                                        isteri

                                           putera                                             anak lelaki

                                           puteri                                         anak perempuan

                                          santap                                               makan

                                          semayam                                     duduk; tinggal

                                          sembah                                        memberi salam

                                       singgahsana                                        kerusi

                                          titah                                            kata; perintah

Oleh yang demikian, sebagai rakyat khususnya kita seharusnya mengetahui dan mempelajari selok belok bahasa istana supaya warisan ini terpelihara dan akan membantu kita pada masa hadapan. Daulat Tuanku.